Vừa có thêm hai phần thưởng quốc gia được ban lãnh đạo LB Nga quyết định trao tặng cho các công dân Việt Nam. Đó là huy chương “Vì đóng góp vào sự nghiệp chinh phục vũ trụ” trao cho Trung tướng Phạm Tuân, huân chương Hữu nghị trao cho nhà ngoại giao Bùi Đình Dĩnh. Nhiều năm trong cuộc đời của họ từng gắn bó với nước Nga.

Kỹ thuật viên hàng không Phạm Tuân lần đầu tiên đặt chân lên đất Nga vào năm 1967, khi ông là một thanh niên tuổi hai mươi. Hòan thành khóa huấn luyện bay trở về Tổ quốc, phi công chiến đấu trẻ trên tiêm kích MiG-21 của Nga đã bắn hạ máy bay ném bom chiến lược B-52 trên bầu trời Hà Nội. Sau đó, ông Phạm Tuân được chọn lọc tham dự chương trình quốc tế về nghiên cứu vũ trụ Intercosmos. Sau khi hoàn thành  khóa  đào tạo ở thành phố Ngôi sao, tháng 7/1980, phi công Việt Nam Phạm Tuân cùng các đồng nghiệp Victor Gorbatko, Leonid Popov và Valery Ryumin đã thực hiện chuyến bay vũ trụ dài một tuần. Vào ngày trở về Trái đất 31/07/1980, phi hành gia vũ trụ đầu tiên của Việt Nam được tặng thưởng danh hiệu Anh hùng Liên xô, và một ngày sau là danh hiệu Anh hùng Lao động Việt Nam.

Trong mấy chục năm qua, ông Phạm Tuân đã có nhiều dịp thăm lại nước Nga và luôn là vị khách mong đợi của Ban Việt ngữ đài Tiếng nói nước Nga. Chúng tôi trân trọng gìn giữ ghi âm những cuộc phỏng vấn với ông:

“Khi được nhận nhiệm vụ này, tôi cũng như đồng đội của tôi rất phấn khởi. Và tôi cũng nghĩ ngay, chắc nhiệm vụ này sẽ rất khó khăn, phức tạp hơn nhiều để huấn luyện làm phi công chiến đấu. Ngay từ phút đầu, tôi luôn xác định sẽ hết sức mình, tận dụng sự giúp đỡ của phía bạn, đạt kết quả học tập cao nhất và hoàn thành nghĩa vụ mà Đảng và nhân dân giao cho. Kinh nghiệm huấn luyện trong quá trình đào tạo và rèn luyện phi công chiến đấu, đã giúp tôi rất nhiều trong thời gian học tập tại Trung tâm nghiên cứu vũ trụ. Thêm vào đó là sự giúp đỡ nhiệt tình của các đồng chí, đồng đội”.

“Tất cả hình ảnh và công việc của chuyến bay đều diễn ra nhanh chóng và đúng kế hoạch, để lại trong trí óc chúng tôi những kỷ niệm vô cùng sâu sắc và đẹp đẽ. Nhất là đối với tôi, người lần đầu tiên bay vào vũ trụ. Từ lúc tên lửa bắt đầu làm việc cũng như khi bước vào trạng thái không trọng lượng, khoảng khắc ghép nối và rời tàu vũ trụ, cũng như lúc hạ mặt đất đều để lại trong tôi những ký ức không bao giờ quên”.

“Trước đó, tôi mới bay trên bầu trời và được ngắm nhìn Trái đất thân yêu trên độ cao tầng khí quyển, nhưng bây giờ được nhìn thấy từ vũ trụ, thấy Trái đất của chúng tôi hình tròn, là điều làm cho bản thân tôi vô cùng xúc động.  Đặc biệt khi bay qua đất nước Việt Nam, ngắm nhìn bầu trời Tổ quốc của mình. Một giây phút cũng ấn tượng đối với tôi là sau lắp ghép thành công, các đồng chí tổ lái chính mở cửa và tiếp đón chúng tôi. Ở dưới đất, chúng tôi đã quen biết nhau và cùng làm việc với nhau. Nhưng cuộc gặp gỡ trên vũ trụ càng thêm sâu sắc và đậm đà tình nghĩa anh em. Các đồng chí tiếp đón chúng tôi bằng bánh mì và muối, không những thế với tình cảm thật thắm thiết. Một điều nữa cũng làm tôi luôn suy nghĩ và nhớ kỹ là giây phút khi con tàu chúng tôi tiếp đất. Khi cửa mở, luồng không khí thổi vào con tàu làm chúng tôi cảm thấy khỏe thêm ra, cả sự đón tiếp của nhân dân địa phương, đội cấp cứu, của các đồng chí lãnh đạo. Họ đón tôi và đồng chí Gorbatko như những người thân thiết trong gia đình mình”.


Nhà ngoại giao Bùi Đình Dĩnh đã từng ở Nga 18 năm, là thời gian dài đáng kể so với phi công vũ trụ Phạm Tuân. Trong đó có bốn năm ông giữ cương vị Đại sứ đặc mệnh toàn quyền CHXHCN Việt Nam tại LB Nga. Trước khi kết thúc nhiệm kỳ Đại sứ vào mùa xuân năm ngoái, ông Bùi Đình Dĩnh đã chia sẻ như sau trong cuộc phỏng vấn với đài Tiếng nói nước Nga: “Tôi cho rằng, đây là những năm tháng không thể quên trong cuộc sống của tôi. Bởi những năm tháng này, tôi đã gắn bó rất chặt chẽ với đất nước Nga. Trong quá trình làm việc của mình tôi được các cơ quan, các tổ chức chính quyền Nga, bạn bè Nga hỗ trợ hợp tác hết mình, và tôi đã hoàn thành trọn vẹn nhiệm vụ được Đảng, nhà nước và nhân dân giao phó. Tôi cho rằng, để nhân dân hiểu nhau hơn, cần có công tác tuyên truyền của các phương tiện truyền thông. Việc đài Tiếng nói nước Nga phát chương trình tiếng Việt, đối với tôi là công việc rất hiệu quả, làm cho những người Việt Nam yêu nước Nga, những người Việt Nam quan tâm tới nước Nga, hiểu biết thêm về đất nước, về thành tựu văn hóa, chính trị cũng như suy nghĩ của những người anh em Liên bang Nga”.

Sáng thứ Hai (16/01) tại Hà Nội, Đại sứ LB Nga Andrey Kovtun đã trao tặng phần thưởng cho các ông Phạm Tuân và Bùi Đình Dĩnh. Nhà ngoại giao ghi nhận, việc trao tặng phần thưởng nhà nước Liên bang Nga như một bằng chứng nữa cho thấy mối quan hệ với Việt Nam vẫn luôn là một trong những ưu tiên quan trọng của Nga ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương”.