Phiên họp thứ tư của Ủy ban trung ương đảng cộng sản Trung Quốc thứ 17 bàn cách xây dựng đảng được ví giống như một câu chuyện trinh thám.

Trên thực tế, phiên họp toàn thể này được xem là cuộc họp thường niên lớn nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc (CPC) - nơi đưa ra những quyết sách lớn và cả quyết định bổ nhiệm nhân sự. Nó được so sánh như câu chuyện về Sherlock Homes khi người ta đoán non đoán già về những điều có hay không xảy ra.


Tập Cận Bình - nhân vật mà rất nhiều người cho rằng sẽ là người kế nhiệm vị trí của Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào lại không được bổ nhiệm làm phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương.

Ông Tập Cận Bình hiện đã giữ 2 trong số 3 vị trí mà ông Hồ Cẩm Đào từng đảm nhiệm khi được cho là người kế nhiệm. Đó là chức Phó chủ tịch và một vị trí trong ban thường vụ chịu trách nhiệm nắm giữ các vấn đề trong đảng.

Việc bổ nhiệm vị trí phó Chủ tịch Quân ủy được coi là bước đi cốt yếu trong tiến trình bí mật chọn lựa vị lãnh đạo kế nhiệm của CPC. Đây cũng là chức vụ mà ông Hồ Cẩm Đào nắm giữ (được tuyên bố trong phiên họp toàn thể của ủy ban Trung ương Đảng) vào ba năm trước khi ông trở thành Tổng Bí thư CPC năm 2002.

Việc ông Tập Cận Bình, phó Chủ tịch Trung Quốc không được đưa vào vị trí phó Chủ tịch Quân ủy đã làm dấy lên cuộc tranh cãi trong giới nghiên cứu Trung Quốc về tương lai của ông, về khả năng bất hòa nội bộ khi chưa chọn được người kế nhiệm ông Hồ Cẩm Đào và cả khả năng có ứng viên khác cạnh tranh vị trí lãnh đạo cao nhất đại lục.

Ông Hồ Cẩm Đào được cho là sẽ thôi không giữ chức vụ Tổng Bí thư CPC và dĩ nhiên cả ghế Chủ tịch Trung Quốc vào năm 2012 sau hai nhiệm kỳ đảm nhiệm.

Có rất nhiều đồn đoán về lý do tại sao ông Tập Cận Bình lại không được bổ nhiệm vào vị trí quan trọng trong Quân uỷ, trong đó người ta nói tới khả năng các tướng lĩnh cấp cao của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) có thể đã bác bỏ hoặc trì hoãn việc bổ nhiệm.

Ông Tập thiếu những mối quan hệ cụ thể với nhiều nhân vật quân đội cao cấp, cũng như chưa đủ uy tín để chứng tỏ rằng, ông sẽ ủng hộ việc gia tăng chi tiêu hơn nữa trong quân sự. Những điều này thường được coi là lý do khiến ông không có sự ủng hộ của PLA.

Nhưng cũng có nhà phân tích đưa ra lập luận khác rằng, nguyên nhân có thể nằm ở sự chia rẽ ba phía trong CPC: giữa những người ủng hộ ông Hồ Cẩm Đào và Thủ tướng Ôn Gia Bảo với những nhân vật là con cháu cán bộ lão thành trong CPC và một nhóm liên minh gọi là “Nhóm Thượng Hải” tập trung người ủng hộ Giang Trạch Dân.

Những cuộc tranh cãi bất ngờ nổi lên về ông Tập Cận Bình cũng như tương lai chính trị của ông cho thấy rằng, chính bản thân CPC cũng đang tự vật lộn để thích hợp với tốc độ thay đổi nhanh chóng trong xã hội cũng như kinh tế của Trung Quốc. Thực tế này được thừa nhận trong tuyên bố tại lúc bế mạc phiên họp toàn thể thứ tư của Uỷ ban Trung ương CPC thứ 17.

Hãng Tân hoa xã dẫn tuyên bố rằng: “Có nhiều vấn đề tồn tại trong Đảng đi ngược với tình hình mới và đặc điểm của Đảng, làm suy yếu tính sáng tạo, thống nhất và hiệu quả của Đảng trong việc giải quyết các vấn đề, đồng thời làm hại quan hệ giữa Đảng và người dân và củng cố các quy tắc của Đảng”.

"Việc kế nhiệm không cần làm bằng mọi cách”, nhà phân tích Russell Leigh Moses tại Bắc Kinh nói. "Không phải tất cả tiến trình kế nhiệm ở Trung Quốc đều diễn ra theo kế hoạch đã định”. Trên thực tế, những đồn đại xung quanh việc ông Tập Cận Bình không được bổ nhiệm dù sao đã đi quá mức. Moses nhấn mạnh, các quan chức cấp cao trong CPC vẫn đang cố gắng thiết lập những quy định cụ thể của quá trình kế nhiệm và những thủ tục khác.

“Tất cả họ nhất trí rằng đây là một vấn đề nhưng họ không thể đồng thuận một cách chính xác về việc giải quyết nó hay nên bắt đầu giải từ đâu”, Moses nói. "Tôi không thấy có bất cứ dấu hiệu mất kiên nhẫn nào trong CPC về vấn đề này, cho dù nếu vấn đề không được giải quyết trong một năm thì sẽ là điều đáng nói”.